SỐNG LẠI NHỮNG NGÀY THÁNG TƯ LỊCH SỬ

                                                                                                                               Hoàng Thị Thu Hoài

         Nửa thế kỷ đã qua, nhưng âm hưởng hào hùng của Đại thắng mùa Xuân 1975 vẫn còn vang vọng, khơi dậy trong lòng mỗi người dân Việt Nam niềm tự hào và lòng biết ơn sâu sắc. Với mỗi nhân chứng lịch sử, ngày 30/4/1975 không chỉ là dấu mốc của kết thúc chiến tranh, mà còn là những ký ức sâu sắc, thiêng liêng về một thời chiến đấu gian khổ nhưng hào hùng, là những hy sinh, mất mát và là niềm vui của sự đoàn tụ, thống nhất.

                       Bức ảnh “Xe tăng tiến vào Dinh Độc Lập trưa ngày 30-4-1975”. Ảnh: TRẦN MAI HƯỞNG

         Nhân kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026), xin được lắng lại với hồi ức về Chiến dịch Hồ Chí Minh, của cố Đại tướng Võ Nguyên Giáp qua cuốn sách Tổng hành dinh trong mùa Xuân toàn thắng.

         ...Với sự có mặt đầy đủ của các đồng chí trong Sài Gòn - Gia Định, trên cơ sở các cơ quan tham mưu, chính trị, hậu cần, B2 được tăng cường các cán bộ của Đoàn A.75 và đoàn cán bộ của Bộ Tổng tư lệnh. Sở Chỉ huy Chiến dịch Hồ Chí Minh nhanh chóng hình thành.

         Báo cáo của Bộ Tổng Tham mưu cho biết các anh ở chiến trường đồng ý với những ý kiến đề xuất của tổ thường trực về phương án tác chiến giải phóng Sài Gòn. Sự nhất trí giữa phía trước và phía sau về vận dụng nghệ thuật quân sự Việt Nam trong thời điểm quyết định của chiến tranh làm tăng thêm niềm tin tất thắng.. Trên tinh thần đó, bức điện của Bộ Chính trị nhấn mạnh: “Kế hoạch tiến công toàn diện cần bảo đảm một khi đã phát động thì phải tiến công thật mạnh và liên tục, dồn dập đến toàn thắng, vừa phát động tiến công ở ngoại vi, vừa có lực lượng sẵn sàng nắm thời cơ thọc sâu vào trung tâm Sài Gòn từ nhiều hướng, thực hiện từ trong đánh ra, từ ngoài đánh vào, tạo điều kiện cho đồng bào nổi dậy. Trong tình hình hiện nay, thần tốc, táo bạo, bất ngờ là ở chỗ đó. Cần có dự kiến và chuẩn bị đối phó với tình huống cuộc chiến đấu có thể kéo dài một thời gian”.

          Chấp hành chị thị của Bộ Chính trị, Bộ Tư lệnh Chiến dịch Hồ Chí Minh khẩn trương hoàn chính kế hoạch tác chiến trên cơ sở phương án cũ đã được Trung ương Cục thông qua. Thế trận tại chỗ đã bày xong.

          Ngày 22 tháng 4, lần cuối cùng, kế hoạch tiến công Sài Gòn - Gia Định được Đảng ủy và Bộ Chỉ huy Chiến dịch Hồ Chí Minh thông qua và phê duyệt.

         ...Hạ tuần tháng 4 năm 1975, các lực lượng lớn của quân ta lần lượt vào vị trí triển khai. Tại Tổng hành dinh, trên tấm bản đồ Chiến dịch Hồ Chí Minh, các mũi tên lớn màu đỏ vít chặt lấy hang ổ cuối cùng của địch.

          Ngày 26 tháng 4, Bộ Chính trị họp, giữa lúc công việc chuẩn bị mọi mặt từ Bộ thống soái tối cao đến Bộ Tư lệnh và các đơn vị ở chiến trường trọng điểm cơ bản đã hoàn thành.

         Năm mục tiêu quan trọng đã được Bộ Chỉ huy Chiến dịch Hồ Chí Minh xác định là: sân bay Tân Sơn Nhất, Bộ Tổng tham mưu ngụy, Dinh Tổng thống ngụy quyền, Biệt khu Thủ đô và Tổng Nha cảnh sát.

        Về cách đánh, Bộ Tư lệnh chiến dịch chủ trương hình thành thế bao vây, cô lập trong thành phố, sử dụng lực lượng thích hợp trên từng hướng chia cắt, tiêu diệt địch ở bên ngoài, đồng thời sử dụng một bộ phận quan trọng lực lượng tổ chức thành công mũi đột kích mạnh, thọc sâu đánh thẳng vào trung tâm Sài Gòn, đánh chiếm năm mục tiêu đã được xác định. Từ đó, tỏa ra phối hợp với các đơn vị đặc công, biệt động, tự vệ thành phố và quần chúng nổi dậy, đánh chiếm tất cả các mục tiêu.

         Phương châm là hiệp đồng chặt chẽ, tiến công nhanh, hạn chế đến mức thấp nhất thương vong của bộ đội và tổn thất về tính mạng, tài sản của Nhân dân.

         Sau khi kiểm tra lần cuối việc chuẩn bị cho trận đánh quyết định, cuộc họp kết thức trong không khí quyết tâm, sẵn sàng đón tin chiến thắng.

         Giây phút quyết định đã điểm.

         Chiến trường Nam Bộ bùng lên như một cơn lốc.

       Sau hai ngày mở màn cuộc tổng công kích, tối 28-4, Bộ Tổng tham mưu tổng hợp và báo cáo tình hình chiến trường trọng điểm.

         Bộ đội ta trên các hướng về cơ bản đã thực hiện được kế hoạch tiến công, bao vây cô lập Sài Gòn, chia cắt tuyến ngoài thành phố. Ta đã cắt đường số 15 (Sài Gòn - Vũng Tàu) và đường số 4 (Sài Gòn - đồng bằng sông Cửu Long), chiếm được một số mục tiêu quan trọn như Tràng Bom, Long Thành, Đức Thịnh, thị xã Bà Rịa, làm chủ căn cứ Nước Trong. Các sân bay Biên Hòa và Tân Sơn Nhất bị tê liệt. Lực lượng vũ trang và Nhân dân vùng ven Sài Gòn phối hợp với bộ đội chủ lực, tiến công và nổi dậy, đánh chiếm các căn cứ của địch ở xung quanh thành phố. Ở hướng đồng bằng sông Cửu Long, bộ đội Quân khu VIII và Quân khu IX áp sát các thị xã Cần Thơ, Mỹ Tho, khống chế sân bay Bình Thủy...

         Hệ thống chỉ huy của quân ngụy, từ Bộ Tổng Tham mưu đến các quân đoàn đều rối loạn. Trần Văn Hương phải từ chức để Dương Văn Minh lên thay. Nhiều nhân vật tai to mặt lớn trong ngụy quyền, ngụy quân đã chuồn ra nước ngoài...

         Ngày 29-4, Sài Gòn hỗn loạn. Quân địch như rắn mất đầu. Dương Văn Minh ra lệnh ngừng bắn, cử đại diện xin gặp phái đoàn ta trong Ban liên hiệp Đình chiến để thương lượng.

         10 giờ, đồng chí Bí thư thứ Nhất gửi một điện khẩn vào chiến trường:

         “1. Các anh ra lệnh cho quân ta tiếp tục tiến công vào Sài Gòn theo kế hoạch, tiến quân với khí thế hùng mạnh nhất, giải phóng và chiếm lĩnh toàn bộ thành phố, tước vũ khí quân đội địch, đập tan triệt để mọi sự chống cự của chúng.

          2. Công bố đặt thành phố Sài Gòn - Gia Định dưới quyền của Ủy ban Quân quản do tướng Trần Văn Trà làm Chủ tịch...Ký tên: Ba”.

         Tối 29-4, Cục trưởng Tác chiến báo cáo tổng hợp tình hình. Các cánh quân của ta trên năm hướng đã đồng loạt nổ súng, hiệp đồng chiến đấu, đánh chiếm các mục tiêu quan trọng chủ yếu, mở của thọc sâu vào trung tâm Sài Gòn.

         Theo kế hoạch, 5 giờ 30 phút sáng ngày 30 - 4 - 1975, các hướng đồng loạt đánh vào Sài Gòn. Riêng cánh quân phía đông, anh Lê Trọng Tấn đề nghị cho nổ súng trước từ 18 giờ ngày 29-4. Lý do là các lực lượng ta còn cách vùng ven từ 15 đến 20km, phải vừa đánh địch vừa tiến quân, lại phải vượt sông Đồng Nai và sông Sài Gòn, nếu cùng nổ súng sẽ không đến kịp. Như vậy, trên thực tế từ 18 giờ ngày 29-4-1975, trận tiến công Sài Gòn - Gia Định đã bắt đầu.

         10 giờ sáng, đồng chí Nguyễn Thanh, trưởng phòng 70 báo cáo tin vừa nhận được: Theo đài phát thanh Nhật Bản, Quân giải phóng miền Nam có xe tăng dẫn đầu đang tiến vào Sài Gòn. Mấy phút sau, có thêm tin: Dương Văn Minh đề nghị ngừng bắn để thương lượng.

          10 giờ 50 phút, Cục 2 báo cáo quân ta đã vào Dinh Tổng thống ngụy. Ngay sau đó các đài phát thanh phương Tây cũng đưa tin này.

         11 giờ 30 phút, đồng chí Nguyễn Duy Phê, Cục phó Cục Cơ yếu mang vào phòng họp một bức điện của anh Lê Trọng Tấn báo cáo: một đơn vị thuộc cánh quân phía đông đã cắm cờ lên Dinh Độc lập.

         Năm cánh quân của ta hợp điểm giữa Sài Gòn. Quân đoàn II chiếm Dinh Tổng thống; Quân đoàn IV chiếm Bộ Quốc phòng, cảng Bạch Đằng và Đài phát thanh; Quân đoàn I chiếm Bộ Tổng Tham mưu và khu vực Bộ Tư lệnh các binh chủng; Quân đoàn III chiếm sân bay Tân Sơn Nhất; Đoàn 232 chiếm Biệt khu Thủ đô và Tổng nha Cảnh sát. Kế hoạch tác chiến Chiến dịch Hồ Chí Minh đã hoàn toàn thắng lợi.

         13 giờ 30 phút ngày 30 - 4- 1975, Tổng thống chính quyền Sài Gòn Dương Văn Minh đọc lời tuyên bố đầu hàng không điều kiện.

         Tại Côn Sơn, ngày 30-4 và ngày 1-5-1975, những người cách mạng bị địch giam cầm đã nổi dậy phá nhà lao, giải phóng đảo. Đến ngày 2-5-1975, trên toàn miền Nam đã sạch bóng quân thù.

         Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng. Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy, trận quyết chiến chiến lược cuối cùng của quân và dân ta toàn thắng. Thắng lợi này đã đi vào lịch sử nước ta và của cả thế giới, như một trang sử chói lọi ở những năm 70 của thế kỷ XX, mang tầm quốc tế, tầm thời đại sâu sắc.

         Năm mươi mốt năm đã trôi qua, nhưng những ngày của tháng Tư lịch sử năm 1975 cứ hiện lên đậm nét trong tâm thức của chúng ta với khí thế hùng mạnh như mới hôm nào.

         Ngày nay, trong công cuộc đổi mới của đất nước, chúng ta mãi tự hào và biết ơn sự hy sinh to lớn của các anh hùng, các thế hệ cha ông ta đã chiến đấu anh dũng vì độc lập tự do và thống nhất Tổ quốc. Chúng ta càng tự hào, tin tưởng vào sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt tài tình của Đảng cộng sản Việt Nam, vào tinh thần quật cường bất khuất và trí thông minh, sáng tạo của dân tộc ta.

         Mỗi người dân Việt Nam nguyện tiếp tục phát huy tinh thần tự lực, tự cường, tinh thần đại đoàn kết toàn dân, quyết tâm vươn lên hoàn thành tốt các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh theo chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng đề ra.