NHÂN KỶ NIỆM 136 NĂM NGÀY SINH CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH: HỌC TẬP TƯ TƯỞNG CỦA BÁC VỀ THƯ VIỆN VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA ĐỌC HIỆN NAY

                                                                                                                                                                     T. Linh

         Tháng Năm lại về trong hương sen dịu dàng lan toả trên quê hương Nghệ An - mảnh đất đã sinh ra Chủ tịch Hồ Chí Minh - Anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất, vị lãnh tụ thiên tài của Đảng và Nhân dân Việt Nam. Nhân dịp kỷ niệm 136 năm ngày sinh của Người (19/5/1890 – 19/5/2026), nhân dân cả nước lại bồi hồi nhớ về cuộc đời giản dị mà vĩ đại của Bác; nhớ về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và đặc biệt là tinh thần tự học, ham đọc sách của Người - tấm gương sáng cho nhiều thế hệ noi theo.

          Tấm gương tự học và tình yêu tri thức của Bác Hồ.

         Sinh ra trên quê hương Nghệ An giàu truyền thống hiếu học, từ nhỏ Bác Hồ đã sớm hình thành tinh thần ham học hỏi và yêu quý tri thức. Trong suốt hành trình bôn ba tìm đường cứu nước, dù sống và làm việc trong điều kiện vô cùng khó khăn, Bác vẫn luôn tranh thủ học tập qua sách báo và thư viện. Đối với Bác, sách là người bạn lớn, còn thư viện là nơi lưu giữ tri thức quý báu của nhân loại. Trong những năm hoạt động ở nước ngoài, Nguyễn Ái Quốc thường xuyên đến thư viện để đọc và nghiên cứu tài liệu. Bác đọc nhiều lĩnh vực khác nhau như lịch sử, văn hóa, chính trị, kinh tế và khoa học xã hội. Chính tinh thần tự học không ngừng ấy đã giúp Bác tích lũy vốn hiểu biết sâu rộng, sử dụng thành thạo nhiều ngoại ngữ và tìm ra con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc Việt Nam.

                      Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên đọc sách để nâng cao kiến thức, lý luận cách mạng - Ảnh tư liệu lịch sử

           Không chỉ yêu thích đọc sách, Bác Hồ còn đặc biệt quan tâm đến việc nâng cao dân trí cho nhân dân. Sau khi đất nước giành được độc lập, Bác luôn nhấn mạnh vai trò của học tập đối với sự phát triển của quốc gia. Theo Bác, muốn xây dựng đất nước giàu mạnh thì nhân dân phải được học hành, tiếp cận tri thức và nâng cao hiểu biết và xây dựng xã hội văn minh. Đồng thời, Bác cũng mong muốn Việt Nam phát triển mạnh hệ thống thư viện để mọi người dân đều có cơ hội học tập và tiếp cận tri thức. Không chỉ là người yêu sách, Bác Hồ còn là một nhà văn, nhà báo lớn của dân tộc. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Bác đã viết hàng nghìn bài báo và nhiều tác phẩm có giá trị. Những bài viết của Bác luôn giản dị, dễ hiểu nhưng sâu sắc, thể hiện mong muốn đưa tri thức đến gần với quần chúng nhân dân. Điều đó cho thấy Bác luôn xem việc truyền bá tri thức là nhiệm vụ quan trọng đối với sự phát triển của đất nước.

         Bác Hồ và những trải nghiệm thực tiễn với công tác thư viện

         Trong quá trình hoạt động cách mạng ở nước ngoài, Nguyễn Ái Quốc không chỉ tham gia các phong trào đấu tranh chính trị mà còn có điều kiện tiếp cận và sử dụng hiệu quả nguồn tài liệu, sách báo phục vụ việc tự học và nghiên cứu.

         Trong những năm 1921–1922, khi tham gia Hội Liên hiệp thuộc địa tại Pháp - một tổ chức tiến bộ tập hợp các dân tộc thuộc địa đấu tranh vì độc lập, Người tích cực tham gia nhiều hoạt động của Hội, trong đó có việc khai thác, quản lý và sử dụng hệ thống tài liệu, sách báo phục vụ công tác chung.

         Năm 1923, trước khi rời Pháp sang Liên Xô, Nguyễn Ái Quốc đã để lại thư bàn giao công việc cho các đồng chí trong Hội và tòa soạn báo Người cùng khổ, trong đó có nội dung liên quan đến việc bàn giao sổ sách và tài liệu chung, thể hiện tác phong làm việc khoa học, ngăn nắp và có tổ chức.

         Thời gian học tập tại Trường Đại học Phương Đông (Liên Xô), Người tiếp tục được tiếp cận môi trường giáo dục hiện đại với hệ thống thư viện phong phú phục vụ sinh viên quốc tế. Thư viện không chỉ là nơi cung cấp tri thức mà còn là không gian quan trọng hỗ trợ nghiên cứu, trao đổi học thuật và rèn luyện phương pháp tự học. Tại đây, thư viện không chỉ là nơi lưu trữ và cung cấp tài liệu học tập mà còn là không gian quan trọng hỗ trợ nghiên cứu, trao đổi tri thức và rèn luyện phương pháp tự học cho sinh viên. Trường có 1.025 sinh viên nhưng đã có tới “2 tủ sách với 47.000 quyển sách giúp cho các nhà cách mạng trẻ tuổi đi sâu vào việc nghiên cứu của mình và bồi dưỡng thêm tư tưởng. Mỗi dân tộc hay nhóm có một tủ sách riêng, gồm sách báo bằng tiếng mẹ đẻ của họ. Phòng đọc sách được sinh viên trang trí một cách nghệ thuật và có đầy đủ báo chí”. “Trích từ Hồ Chí Minh toàn tập 1, trang 321”.

         Theo những mẩu chuyện về đời hoạt động của Bác cùng các giai đoạn hoạt động và học tập của Chủ tịch Hồ Chí Minh, có thể thấy việc tiếp cận sách báo và thư viện đã góp phần quan trọng hình thành tinh thần tự học suốt đời của Người, đồng thời khẳng định vai trò to lớn của tri thức đối với sự nghiệp cách mạng.

         Trong quá trình hoạt động, Người ngày càng nhận thức sâu sắc hơn vai trò của sách báo và thư viện trong việc nâng cao tri thức, bồi dưỡng lý luận và phát triển tư duy khoa học. Những trải nghiệm thực tiễn trong học tập và hoạt động cách mạng đã góp phần củng cố tinh thần tự học bền bỉ – một giá trị tiêu biểu trong tư tưởng và phong cách Hồ Chí Minh.

         Qua các tư liệu lịch sử, có thể thấy rõ tình yêu và sự trân trọng của Bác Hồ đối với sách báo và tri thức. Người luôn coi sách báo và thư viện là công cụ quan trọng để tự học, mở rộng hiểu biết và phục vụ sự nghiệp cách mạng lâu dài, đồng thời thể hiện tầm nhìn sâu sắc về vai trò của văn hóa, giáo dục và thư viện trong đời sống xã hội.

            Chủ tịch Hồ Chí Minh ngồi làm việc tại nhà 54 tại Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch năm 1957 - Ảnh tư liệu

         Trong bối cảnh toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta đang đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, sách báo và thư viện luôn là một nguồn tri thức hết sức phong phú và quan trọng, là chìa khóa giúp mỗi người đi đến thành công.

         Bác Hồ đã đi xa nhưng tên tuổi và sự nghiệp của Người sẽ còn sống mãi với non sông đất nước. Với những người làm công tác thư viện, những chiến sĩ thầm lặng trên mặt trận văn hoá, những kỷ niệm về Bác sẽ mãi mãi là điều động viên, khích lệ cho chúng ta hoàn thành tốt những nhiệm vụ được giao.

          Phát triển thư viện và văn hóa đọc trong thời đại hiện nay

         Thực hiện lời dạy của Bác, công tác thư viện và phát triển văn hóa đọc ở Việt Nam, đặc biệt tại Nghệ An - quê hương của Người, đã có nhiều chuyển biến tích cực, ngày càng được quan tâm. Thư viện không còn chỉ là nơi lưu giữ sách báo mà đã trở thành trung tâm học tập, nghiên cứu và kết nối tri thức cho cộng đồng.

         Thư viện tỉnh Nghệ An thường xuyên tổ chức các hoạt động giới thiệu sách, ngày hội đọc sách, trưng bày giới thiệu sách về Chủ tịch Hồ Chí Minh và các chương trình hoạt động trải nghiệm phục vụ bạn đọc. Bên cạnh đó, nhiều mô hình như thư viện trường học, tủ sách cộng đồng, thư viện lưu động và thư viện số cũng được phát triển mạnh mẽ nhằm đưa sách đến gần hơn với người dân, đặc biệt là học sinh và thanh thiếu niên.

                   Các cháu học sinh tham quan, đọc sách tại gian hàng Trưng bày, triển lãm sách năm 2026 tại Thư viện tỉnh Nghệ An

         Trong thời đại công nghệ số, các thư viện cũng từng bước hiện đại hóa với hệ thống tra cứu điện tử, số hóa tài liệu và phục vụ bạn đọc trực tuyến. Điều này giúp tri thức được lan tỏa rộng rãi hơn, phù hợp với xu thế phát triển và tinh thần học tập suốt đời mà Bác Hồ luôn đề cao.

         Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, văn hóa đọc vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức khi thói quen đọc sách bị ảnh hưởng bởi mạng xã hội và các phương tiện giải trí hiện đại. Điều đó đòi hỏi mỗi cá nhân và toàn xã hội cần tiếp tục quan tâm hơn nữa đến việc xây dựng thói quen đọc sách.

         Vì vậy, việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc càng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Học tập tư tưởng của Bác Hồ về sách và thư viện không chỉ là nhớ đến tình yêu tri thức của Người mà còn là trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc xây dựng xã hội học tập. Mỗi học sinh cần chủ động đọc sách, thường xuyên đến thư viện, rèn luyện tinh thần tự học và không ngừng mở rộng hiểu biết. Đồng thời, các thư viện cần tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, ứng dụng công nghệ hiện đại và tổ chức nhiều hoạt động hấp dẫn để thu hút bạn đọc, đặc biệt là thế hệ trẻ.

                                                        Bác Hồ đọc sách với các cháu thiếu nhi - Ảnh tư liệu

         Nhân kỷ niệm 136 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, việc nhìn lại và học tập tư tưởng của Người về thư viện và văn hóa đọc càng trở nên ý nghĩa sâu sắc. Học tập và làm theo Bác không chỉ dừng lại ở nhận thức mà cần được thể hiện bằng những hành động thiết thực như chăm đọc sách, thường xuyên đến thư viện, chủ động học tập và không ngừng nâng cao tri thức.

         Mỗi cuốn sách là một hạt giống của tri thức, mỗi thư viện là không gian nuôi dưỡng tâm hồn và khơi dậy khát vọng học tập. Lan tỏa văn hóa đọc hôm nay chính là cách thiết thực để thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, góp phần xây dựng quê hương Nghệ An và đất nước Việt Nam ngày càng giàu đẹp, văn minh và phát triển.

                                Ảnh đơn vị Thư viện tỉnh Nghệ An tham gia Lễ phát động và khai mạc hội sách năm 2026

         Đặc biệt, trong không khí tháng Năm thiêng liêng hướng về ngày sinh nhật Bác, cán bộ, viên chức và người làm công tác thư viện tỉnh Nghệ An càng thêm tự hào khi đây cũng là dịp kỷ niệm ngày thành lập Thư viện tỉnh Nghệ An (19/5/1957 – 19/5/2026). Trải qua nhiều năm xây dựng và phát triển, Thư viện tỉnh Nghệ An đã không ngừng đổi mới hoạt động, phát huy vai trò là trung tâm lưu giữ, lan tỏa tri thức và phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu của nhân dân. Đây cũng là động lực để đội ngũ những người làm công tác thư viện tiếp tục phát huy truyền thống, đẩy mạnh phát triển văn hóa đọc, xây dựng thư viện ngày càng hiện đại, thân thiện, đáp ứng yêu cầu học tập suốt đời trong thời đại mới./.