Bác Hồ với Quốc hội Việt Nam - Dấu ấn tư tưởng dân chủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Bác Hồ với Quốc hội Việt Nam - Dấu ấn tư tưởng dân chủ của

Chủ tịch Hồ Chí Minh

                                                                                                                                                             Nguyễn Hòa

Trong hành trình dựng xây nhà nước Việt Nam hiện đại, việc hình thành một thiết chế quyền lực đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân là bước đi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Ngay từ những ngày đầu giành được độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt nền móng cho một nhà nước dân chủ bằng việc tổ chức Tổng tuyển cử, thành lập Quốc hội - cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Cuốn sách “Bác Hồ với Quốc hội Việt Nam” do Hà Minh Hồng (chủ biên), Trần Thuận và Lưu Văn Quyết biên soạn đã tái hiện sinh động quá trình lịch sử ấy, đồng thời làm nổi bật tư tưởng dân chủ sâu sắc và tầm nhìn chính trị của vị lãnh tụ vĩ đại đối với sự hình thành và phát triển của Quốc hội Việt Nam.

Trong dòng chảy lịch sử của dân tộc Việt Nam, Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là bước ngoặt vĩ đại, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho đất nước. Ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố trước toàn thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa – nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á. Tuy nhiên, nền độc lập vừa giành được khi ấy đứng trước muôn vàn khó khăn. Chính quyền cách mạng còn non trẻ, nền kinh tế kiệt quệ sau nhiều năm chiến tranh, nạn đói và sự chống phá của các thế lực thù địch vẫn đang đe dọa sự tồn tại của nhà nước mới. Trong bối cảnh ấy, việc xây dựng một chính quyền hợp pháp, hợp hiến, thể hiện quyền làm chủ của nhân dân trở thành nhiệm vụ cấp thiết.

Với tầm nhìn chiến lược và tư tưởng dân chủ sâu sắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh sớm khẳng định rằng một nhà nước của dân phải được xây dựng trên cơ sở ý chí của nhân dân. Người nhiều lần nhấn mạnh rằng nhân dân phải được trực tiếp lựa chọn những người đại diện cho mình tham gia quản lý đất nước. Chính vì vậy, chỉ ít lâu sau ngày độc lập, Người đã đề nghị tổ chức Tổng tuyển cử trong cả nước.

Quyết định ấy thể hiện tầm nhìn chính trị vượt thời đại. Trong khi nhiều quốc gia mới giành độc lập phải mất nhiều năm mới thiết lập được cơ chế bầu cử dân chủ, thì Việt Nam đã nhanh chóng tổ chức một cuộc Tổng tuyển cử với sự tham gia rộng rãi của nhân dân.

Ngày 6 tháng 1 năm 1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên trong lịch sử nước ta đã diễn ra trên phạm vi cả nước. Bất chấp những khó khăn về giao thông, điều kiện kinh tế và tình hình chính trị phức tạp, đông đảo cử tri từ thành thị đến nông thôn đã hăng hái tham gia bỏ phiếu. Hơn 90% cử tri cả nước đã đi bầu, thể hiện niềm tin và tinh thần làm chủ của nhân dân đối với chính quyền cách mạng.

Kết quả của cuộc Tổng tuyển cử đã bầu ra Quốc hội khóa I với 333 đại biểu, đại diện cho các tầng lớp nhân dân trong xã hội. Đây là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân và là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Việt Nam mới.

Sự ra đời của Quốc hội khóa I đánh dấu bước phát triển quan trọng của nền dân chủ Việt Nam. Lần đầu tiên trong lịch sử dân tộc, nhân dân Việt Nam trực tiếp bầu ra cơ quan quyền lực đại diện cho mình, khẳng định quyền làm chủ của nhân dân đối với vận mệnh đất nước.

Cuốn sách “Bác Hồ với Quốc hội Việt Nam” đã dành nhiều trang viết để tái hiện bối cảnh lịch sử đặc biệt ấy. Thông qua các tư liệu lịch sử và những câu chuyện sinh động, cuốn sách giúp người đọc hiểu rõ hơn vai trò của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong việc đặt nền móng cho thiết chế dân chủ của nhà nước Việt Nam.

Sau cuộc Tổng tuyển cử lịch sử, Quốc hội khóa I đã tiến hành kỳ họp đầu tiên vào ngày 2 tháng 3 năm 1946 tại Hà Nội. Kỳ họp này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi Quốc hội đã thông qua nhiều quyết định liên quan đến tổ chức bộ máy nhà nước, đồng thời bầu Chủ tịch Hồ Chí Minh giữ cương vị Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Từ đây, Quốc hội chính thức trở thành trung tâm quyền lực của nhà nước, nơi thể hiện ý chí và nguyện vọng của nhân dân cả nước. Mọi vấn đề quan trọng của đất nước đều được thảo luận và quyết định tại nghị trường, thể hiện tinh thần dân chủ và trách nhiệm đối với vận mệnh quốc gia.

Một trong những nội dung đặc biệt được cuốn sách đề cập là mối quan hệ gắn bó giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và cử tri. Là người đại biểu của nhân dân, Bác luôn coi trọng việc giữ mối liên hệ mật thiết với nhân dân. Người thường xuyên gặp gỡ, lắng nghe ý kiến và tâm tư của cử tri để hiểu rõ những mong muốn, nguyện vọng của nhân dân.

Những cuộc tiếp xúc cử tri của Bác thường diễn ra trong không khí gần gũi, chân thành. Người luôn lắng nghe từng ý kiến của nhân dân, giải thích những vấn đề lớn của đất nước bằng những lời lẽ giản dị, dễ hiểu.

Một dấu mốc đặc biệt quan trọng trong lịch sử hoạt động của Quốc hội Việt Nam được cuốn sách nhắc tới là việc xây dựng và thông qua bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam độc lập. Sau khi Quốc hội khóa I được thành lập, nhiệm vụ xây dựng một bản Hiến pháp dân chủ, tiến bộ nhằm xác lập nền tảng pháp lý cho nhà nước mới được đặt ra như một yêu cầu cấp thiết.

Dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh và sự tham gia của nhiều trí thức, nhà hoạt động chính trị tiêu biểu, bản Hiến pháp đầu tiên của nước ta đã được soạn thảo công phu và trình Quốc hội xem xét. Ngày 9 tháng 11 năm 1946, Quốc hội khóa I đã thông qua Hiến pháp Việt Nam năm 1946 – bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam độc lập.

Hiến pháp năm 1946 được đánh giá là một bản Hiến pháp tiến bộ, thể hiện tinh thần dân chủ sâu sắc và khẳng định rõ ràng quyền làm chủ của nhân dân. Nhiều học giả cho rằng đây là một trong những bản hiến pháp có giá trị đặc biệt trong lịch sử lập hiến của Việt Nam. Bản Hiến pháp đã xác lập những nguyên tắc cơ bản của một nhà nước dân chủ, trong đó Quốc hội được xác định là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, đại diện cho ý chí và quyền lợi của nhân dân.

Qua những trang sách, người đọc có thể thấy rõ vai trò quan trọng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong quá trình xây dựng nền tảng pháp lý cho nhà nước Việt Nam mới. Người luôn nhấn mạnh rằng một nhà nước muốn vững mạnh phải được xây dựng trên cơ sở pháp luật và phải tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân. Chính vì vậy, việc ban hành Hiến pháp không chỉ mang ý nghĩa pháp lý mà còn thể hiện khát vọng dân chủ của toàn dân tộc.

Sau Hiến pháp năm 1946, Quốc hội Việt Nam tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật của đất nước. Đến ngày 31 tháng 12 năm 1959, Quốc hội đã thông qua Hiến pháp năm 1959, đánh dấu bước phát triển mới của nhà nước cách mạng trong giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc.

Một nội dung khác được cuốn sách đề cập khá sâu sắc là vai trò của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong các kỳ họp của Quốc hội. Là người đứng đầu Nhà nước nhưng đồng thời cũng là đại biểu Quốc hội, Bác luôn tham dự các kỳ họp với tinh thần trách nhiệm cao, lắng nghe ý kiến của các đại biểu và cùng thảo luận những vấn đề quan trọng của đất nước.

Những phát biểu của Người tại nghị trường không chỉ thể hiện tầm nhìn chiến lược mà còn phản ánh phong cách lãnh đạo dân chủ, tôn trọng ý kiến tập thể. Bác nhiều lần nhấn mạnh rằng mọi quyết định quan trọng liên quan đến vận mệnh đất nước đều phải được thảo luận công khai, dân chủ tại Quốc hội.

Một trong những điểm nổi bật trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh là quan niệm về trách nhiệm của người đại biểu Quốc hội. Theo Người, đại biểu Quốc hội phải là người đại diện xứng đáng cho nhân dân, luôn giữ mối liên hệ mật thiết với cử tri và phản ánh trung thực nguyện vọng của nhân dân vào các quyết sách của Quốc hội.

Chính vì vậy, Bác thường căn dặn các đại biểu rằng khi đã được nhân dân tín nhiệm bầu ra thì phải luôn đặt lợi ích của nhân dân lên trên hết. Người từng nhấn mạnh rằng đại biểu Quốc hội không chỉ tham gia các kỳ họp mà còn phải thường xuyên trở về địa phương để lắng nghe ý kiến của cử tri, hiểu rõ đời sống của nhân dân và phản ánh những vấn đề đó tại nghị trường.

Những tư tưởng ấy cho đến ngày nay vẫn còn nguyên giá trị lý luận và thực tiễn.Trong quá trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, vai trò của Quốc hội ngày càng được khẳng định và nâng cao. Quốc hội không chỉ là nơi ban hành luật pháp mà còn là diễn đàn để nhân dân thể hiện ý chí và nguyện vọng của mình.

Cuốn sách “Bác Hồ với Quốc hội Việt Nam” vì thế không chỉ là một công trình nghiên cứu lịch sử mà còn mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Thông qua việc tái hiện những sự kiện quan trọng và những câu chuyện giản dị nhưng giàu ý nghĩa, cuốn sách giúp người đọc hiểu rõ hơn về quá trình hình thành và phát triển của Quốc hội Việt Nam cũng như vai trò đặc biệt của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với thiết chế quyền lực này.

Đối với bạn đọc hôm nay, đặc biệt là thế hệ trẻ, việc tìm hiểu những trang lịch sử ấy không chỉ giúp hiểu rõ hơn về truyền thống dân chủ của dân tộc mà còn góp phần bồi đắp niềm tự hào và ý thức trách nhiệm đối với đất nước.

Có thể khẳng định rằng, với nội dung phong phú, tư liệu xác thực và cách trình bày mạch lạc, cuốn sách “Bác Hồ với Quốc hội Việt Nam” là một tài liệu tham khảo có giá trị đối với những ai quan tâm đến lịch sử Quốc hội Việt Nam cũng như tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ và nhà nước pháp quyền.

Thông qua việc giới thiệu cuốn sách này, Thư viện mong muốn mang đến cho bạn đọc thêm một nguồn tư liệu hữu ích để tìm hiểu về lịch sử chính trị của đất nước, đồng thời góp phần lan tỏa những giá trị tư tưởng và nhân văn sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Cuốn sách hiện đang được phục vụ tại Thư viện tỉnh Nghệ An. Kính mời  quý bạn đọc đến Thư viện để tìm đọc và khám phá thêm những tư liệu quý giá về lịch sử Quốc hội Việt Nam cũng như tư tưởng dân chủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Mỗi trang sách sẽ giúp chúng ta hiểu sâu hơn về chặng đường lịch sử của dân tộc và thêm trân trọng những giá trị của nền độc lập, tự do hôm nay./.