Biên dịch và số hóa tài liệu Hán Nôm - Gìn giữ “hồn xưa” trong thời đại số

                                   Biên dịch và số hóa tài liệu Hán Nôm -  Gìn giữ “hồn xưa” trong thời đại số

                                                                                                                                                                        Quỳnh Vân

         Di sản tài liệu Hán Nôm là một “kho báu” vô giá, lưu giữ những dấu ấn lịch sử, văn hóa và tri thức của cha ông qua nhiều thế hệ. Mỗi trang sách, mỗi bản chép tay đều phản ánh đời sống tinh thần, tư tưởng và quá trình hình thành, phát triển của dân tộc. Tuy nhiên, theo thời gian, những tài liệu quý này đang đứng trước nguy cơ hư hỏng, mai một do tác động của môi trường, điều kiện bảo quản cũng như sự xuống cấp tự nhiên của vật liệu.

         Trước thực tế đó, công tác biên dịch và số hóa tài liệu Hán Nôm trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Việc số hóa không chỉ giúp lưu giữ tài liệu dưới dạng dữ liệu số lâu dài, mà còn hạn chế việc tiếp xúc trực tiếp với bản gốc, góp phần giảm thiểu hư hại. Đồng thời, thông qua các nền tảng số, những giá trị tri thức cổ xưa có cơ hội được lan tỏa rộng rãi, tiếp cận gần hơn với cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

         Trong những năm qua, Thư viện tỉnh Nghệ An đã nỗ lực sưu tầm, bảo quản và lưu giữ được một khối lượng tài liệu Hán Nôm khá phong phú. Đây là nguồn tư liệu gốc có giá trị đặc biệt quan trọng trong việc nghiên cứu lịch sử, văn hóa, địa chí và con người Nghệ An qua các thời kỳ.

         Đặc biệt, với sự hỗ trợ của ông Đào Tam Tỉnh – nguyên Giám đốc Thư viện tỉnh Nghệ An, nhà nghiên cứu văn hóa Xứ Nghệ am hiểu sâu sắc về nguồn tài liệu Hán Nôm – thư viện đã tiến hành lựa chọn, thẩm định các tài liệu tiêu biểu, có giá trị cao để triển khai công tác biên dịch và số hóa một cách bài bản, khoa học.

         Việc xây dựng cơ sở dữ liệu số về tài liệu Hán Nôm không chỉ giúp bảo vệ, quản lý hiệu quả nguồn tư liệu quý hiếm mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc khai thác, tra cứu nhanh chóng. Những trang sách xưa vì thế không còn “nằm yên trong kho”, mà được “hồi sinh” trên không gian số, phục vụ đắc lực cho công tác nghiên cứu, học tập và góp phần lan tỏa giá trị di sản tư liệu, văn hóa truyền thống của quê hương.

         Số hóa tài liệu Hán Nôm không đơn thuần là một nhiệm vụ chuyên môn, mà còn là hành trình gìn giữ ký ức dân tộc, kết nối quá khứ với hiện tại và hướng tới tương lai. Đây cũng là bước đi thiết thực trong tiến trình chuyển đổi số của tỉnh Nghệ An, góp phần quảng bá hình ảnh văn hóa địa phương đến đông đảo bạn đọc trong và ngoài nước./.